Dit gastartikel is geschreven door mijn collega Marjon Sarneel. In 2006 studeerde ze af aan Schrijversvakschool Amsterdam. Zij schreef jarenlang columns en toneelrecensies voor een regionaal dagblad en in 2009 kwam haar semi-autobiografische roman Maidentrip uit bij Compaan uitgevers (winnaar PZC-publieksprijs). Marjon is bedenker en oprichter van Online Schrijfschool Marjon Sarneel. OSMS richt zich op mensen die verhalen willen schrijven, al dan niet op basis van herinneringen.
Stel je voor: je hebt iets bijzonders meegemaakt in je leven. Over die gebeurtenis of situatie wil je een verhaal of roman schrijven.
Waargebeurde verhalen verkopen momenteel goed. Waargebeurd sluit aan bij het verlangen van mensen om intieme details te kennen over het leven van anderen. De omroepen gedijen bij programma’s als Boer zoekt vrouw, Supernanny, Spoorloos en Jouw vrouw, mijn vrouw.
Programmamakers weten heel goed dat iedereen op zijn minst een tikje voyeuristisch is. Wij willen kijken zonder gezien te worden. Wij willen weten zonder risico te lopen. Autobiografische romans sluiten daar op aan.
Als beginnend schrijver zou je kunnen denken dat het schrijven van zo’n roman een eitje is, omdat je immers alles zelf hebt meegemaakt. Daar zou je je weleens in kunnen vergissen.
Hieronder vertel ik je over drie belangrijke valkuilen die je wilt vermijden bij het schrijven van jouw waargebeurde verhaal.
1. Je schrijft precies op wat er gebeurd is
Herinner je je de televisie-uitzendingen van Big Brother nog? Realitytelevisie van het eerste uur. Het eerste seizoen werd een enorme hit. De bewoners van het Big Brother-huis werden de hele dag gefilmd. Nergens konden ze ontsnappen aan de televisiecamera’s.
Maar toen het nieuwe eraf was, bleek het concept geen spannende televisie op te leveren. In tegendeel. Bij seizoen twee haakten de meeste kijkers af: Big Brother bleek niets meer dan beelden van hangende, etende, pratende en slapende mensen.
Daarom is een roman waarin jouw waargebeurde verhaal van A tot Z beschreven staat doorgaans gedoemd te mislukken. Een verhaal is geen verslag van het echte leven. Een verhaal – ook een autobiografisch verhaal – is gecomponeerd. Het is zorgvuldig opgebouwd zodat het de lezer boeit, vanaf de eerste letter tot de laatste punt.
Jouw autobiografische verhaal moet een begin, een midden en een einde hebben. Er moet lijn, samenhang en betekenis in zitten.
2. Je voegt zoveel mogelijk details toe: die horen bij je verhaal
De camera’s in het huis van Big Brother registreerden alles. Iedere beweging, ieder woord, ieder moment, iedere deelnemer. Maar geen kijker die daar uren voor wilde gaan zitten. Dat begreep producent John de Mol ook. Er werden keuzes gemaakt. De banden werden bekeken en er werd geplakt en geknipt. Tot er van de vele uren opnames dertig minuten televisie per dag overbleef.
Dat is wat jij ook moet doen. Je zult de banden van je verhaal opnieuw moeten bekijken. Alles wat is gebeurd op een rijtje zetten. En knippen en plakken tot je verhaal in de optimale volgorde staat. De optimale volgorde is de volgorde die het meest boeiend is voor de lezer.
Dat is een lastig punt: omdat je alles zelf hebt meegemaakt, lijkt alles even belangrijk. Dit is hoe ik het oplos: als ik eraan twijfel of iets er wél of niet bij hoort, vraag ik me af of de lezer het verhaal nog kan volgen zonder die informatie. Als het antwoord ‘ja’ is, dan schrap ik dat gedeelte, hoe moeilijk ik dat ook vind. Het verhaal als geheel wordt er altijd beter van.
3. Je begint meteen met schrijven nadat je iets hebt meegemaakt
Als je net iets hebt meegemaakt, ben je er nog vol van. Het lijkt logisch om daar meteen over te gaan schrijven. Op dat moment weet je immers nog precies hoe alles gebeurde.
Toch is dat een valkuil. De gebeurtenis is nog te vers om er objectief naar te kunnen kijken. Na een poosje kun je beter afstand nemen van de gebeurtenissen. De heftigste emoties ebben weg en je gaat relativeren.
Het voordeel daarvan is dat je de gebeurtenis kunt plaatsen in een groter geheel. Afstand nemen betekent dat je bijna als een vreemde naar je eigen verhaal kunt kijken. Als je zover bent, wordt wat jij hebt meegemaakt materiaal en dan kun je kiezen wat daarvan geschikt is om te gebruiken in je verhaal.
Meer weten over Marjon? Bezoek haar website, volg haar op Facebook of op Twitter.
Als je dit artikel nuttig vond, deel het dan via social media met de knoppen hieronder. Dankjewel 🙂
